ഒരു വ്യക്തിയുടെ മരണാനന്തരമായി അവശേഷിക്കുന്ന സ്വത്ത് ആര്‍ക്കെല്ലാം, എത്രമാത്രം ലഭിക്കണം എന്നത് ക്രമബദ്ധമായി നിശ്ചയിക്കുന്നതാണ് അനന്തരാവകാശവും ഓഹരികളും എന്ന വിഷയം. ഇസ്‌ലാമിക നിയമത്തിൽ, ഓരോ അവകാശിക്കും നിശ്ചിത ഓഹരി കൃത്യമായി നിർവ്വചിച്ചിരിക്കുന്നു. നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാർക്കും ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാർക്കും ഇടയിലെ വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കുകയും, അവരവരുടെ അവകാശം നീതിപൂർവം വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ കുടുംബകലഹങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. അനന്തരാവകാശ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുന്നത് സമത്വവും നീതിയും ഉറപ്പാക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വം കൂടിയാണ്.
പരേതന്റെ സ്വത്തിന്റെ അവകാശികളെയും ഓരോ അവകാശികള്‍ക്കും ലഭിക്കുന്ന വിഹിതവും വിശദീകരിക്കുന്ന ഇസ്‌ലാമിലെ ദായക്രമം വളരെ മാതൃകാപരവും കുറ്റമറ്റതുമാണ്. വിശുദ്ധ ഖുര്‍ആനില്‍ തന്നെ ഏറെക്കുറെ ഈ നിയമനിര്‍ദേശങ്ങള്‍ വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അടിസ്ഥാനപരമായ കാര്യങ്ങള്‍ ഖുര്‍ആനില്‍ നിന്നും നബിചര്യയില്‍ നിന്നും കണ്ടെത്തി അത് പ്രവൃത്തിപഥത്തില്‍ കൊണ്ടുവരികയാണു വേണ്ടത്. ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും മരണശേഷം അയാള്‍ വിട്ടേച്ചു പോകുന്ന സമ്പത്തും അതിര്‍ന്നഹതപ്പെട്ട അവകാശികളും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുമല്ലോ. നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരും അസ്വബക്കാരും ചാര്‍ച്ചക്കാരും മൊത്തം അനന്തരമെടുക്കാവുന്നവരും ഉണ്ടാവാം. ഓഹരിക്കാരന്റെ അസ്തിത്വം കൊണ്ട് തടയപ്പെടുന്നവരും അവകാശികള്‍ക്കിടയില്‍ ഉണ്ട്. ഇതെല്ലാം പരിഗണിച്ച്, പരേതന്റെ സ്വത്ത് ഓഹരി വെയ്ക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നവര്‍ കുറ്റമറ്റ രീതിയില്‍ കണക്കുകള്‍ കൂട്ടേണ്ടതുണ്ട്. ഉണ്ടാവാന്‍ സാധ്യതയുള്ള വിവിധ തരത്തിലുള്ള അവകാശികളും അവര്‍ക്കു ലഭിക്കാവുന്ന ഓഹരികള്‍ കണക്കുകൂട്ടുന്ന വിധവും ഏതാനും ഉദാഹരണങ്ങളിലൂടെ വിശദീകരിച്ചു തുടര്‍ന്നുള്ള ഭാഗങ്ങളില്‍ കാണാവുന്നതാണ്.
ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ച് വിവാഹത്തിലൂടെയുള്ള പുത്രനായിരിക്കണം. ദത്തു പുത്രനും ജാരപുത്രനും അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുകയില്ല ( ജാരപുത്രന് പിതാവില്‍ നിന്ന് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുകയില്ല. എന്നാല്‍ മാതാവില്‍ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നതാണ് )
പുത്രന് ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
പുത്രന് പ്രഥമ ഓഹരിക്കാരനാണ്. പുത്രനെ ആരും അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് തടയുകയില്ല.
| മുഴുവന്‍ | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രനല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരാവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍. ഉദാ: പരേതന് ഒരു മകന് മാത്രമാണുള്ളതെങ്കില്‍ ആ മകന് പരേതന്റെ സ്വത്തു മുഴുവന്‍ ലഭിക്കുന്നതാണ്. | ||||
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില്‍ അവരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കി.
ഉദാ: പരേതന് മകന് പുറമെ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരായ പിതാവ്, മാതാവ്, ഭാര്യ എന്നിവരുണ്ടെങ്കില്‍ അവരുടെ ഓഹരികള്‍ യഥാക്രമം 1/ 6, 1/ 6, 1/ 8 ആണ.് അത് കഴിച്ചു ബാക്കി മകനു ലഭിക്കുന്നതാണ്.
ഒരു പുത്രന് മാത്രമാണെങ്കില്‍ ബാക്കി മുഴുവന്‍ ആ പുത്രനു ലഭിക്കും ഒന്നിലധികം പൗത്രന്‍മാരുണ്ടെങ്കില്‍ ബാക്കി അവര്‍ക്കിടയില്‍ തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും. |
||||
| 1 : 2 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രന്‍മാരോടൊപ്പം പുത്രിമാരുമുണ്ടെങ്കില്‍ പുത്രന് പുത്രിയുടെ രണ്ട് ഓഹരി എന്ന തോതില്‍ വീതിക്കപ്പെടും. |
ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ച് വിവാഹത്തിലൂടെയുള്ള പുത്രിയായിരിക്കണം ദത്തു പുത്രിക്കും ജാരപുത്രിക്കും അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുകയില്ല. (ജാരപുത്രിക്ക് പിതാവില്‍ നിന്ന് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുകയില്ല. എന്നാല്‍ മാതാവില്‍ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നതാണ്).
പുത്രിക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയിലോ അല്ലെങ്കില്‍ ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയിലോ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
പുത്രി പ്രഥമ ഓഹരിക്കാരിയാണ്. പുത്രിയെ ആരും അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് തടയുകയില്ല.
| 1/2 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രന്‍മാരില്ല. ഒരു പുത്രി മാത്രമാണുള്ളതെങ്കില്‍ (പുത്രന്റെ പുത്രന്‍മാര്‍ ഉണ്ടെങ്കിലും) ആകെ സ്വത്തിന്റെ പകുതി ലഭിക്കുന്നതാണ്. |
| 2/3 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രന്‍മാരില്ല. ഒന്നിലധികം പുത്രിമാരുമുണ്ടെങ്കില്‍ (പുത്രന്റെ പുത്രന്‍മാര്‍ ഉണ്ടെങ്കിലും) ആകെ സ്വത്തിന്റെ മൂന്നില്‍ രണ്ട് ഭാഗം പുത്രിമാര്‍ക്കിടയില്‍ തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടുന്നതാണ് |
| 1 : 2 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രിമാരോടൊപ്പം പുത്രന്‍മാരുമുണ്ടെങ്കില്‍ പുത്രി പുത്രനെപ്പോലെ ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരിയായിത്തിരുകയും പുത്രന് പുത്രിയുടെ രണ്ട് ഓഹരി എന്ന തോതില്‍ ( നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാര്‍ ഉണ്ടെങ്കില്‍ അവരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കി ) വീതിക്കപ്പെടും |
| 2 : 1 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പൗത്രിമാരോടൊപ്പം പൗത്രന്‍മാരുമുണ്ടെങ്കില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കി പൗത്രനു പൗത്രിയുടെ രണ്ട് ഓഹരി എന്ന തോതില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്. |
| (1/2 + ബാക്കി
(2/3 + ബാക്കി |
(1/2 + ബാക്കി) (2/3 + ബാക്കി) മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഒരു പുത്രിയല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ (1/2 + ബാക്കി) മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഒന്നിലധികം പുത്രിമാരല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരാവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ (2/3 + ബാക്കി = മുഴുവന്‍) |
ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്തനുസരിച്ച് വിവാഹത്തിലൂടെയുള്ള പൗത്രനായിരിക്കണം.
പൗത്രന് ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
പുത്രന്റെ അഭാവത്തില്‍ പൗത്രന്നും(പുത്രന്റെ പുത്രന്) പൗത്രന്റെ അഭാവത്തില്‍ പൗത്രന്റെ പുത്രന്നും അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| മുഴുവന്‍ | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പൗത്രനല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരാവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ | ||||
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില്‍ അവരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കി ഒരു പൗത്രന് മാത്രമാണെങ്കില്‍ ബാക്കി മുഴുവന്‍ ആ പൗത്രന് ലഭിക്കും ഒന്നിലധികം പൗത്രന്‍മാരുണ്ടെങ്കില്‍ ബാക്കി അവര്‍ക്കിടയില്‍ തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും. നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കിയുണ്ടെങ്കില്‍ മാത്രം ഇവര്‍ക്ക് സ്വത്ത് ലഭിക്കുകയുള്ളു.
|
||||
| 2 : 1 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പൗത്രന്‍മാരോടൊപ്പം പൗത്രിമാരുമുണ്ടെങ്കില്‍ പൗത്രനു പൗത്രിയുടെ രണ്ട് ഓഹരി എന്ന തോതില്‍ വീതിക്കപ്പെടും |
ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ച വിവാഹത്തിലൂടെയുള്ള പുത്രന്റെ പുത്രിയായി രിക്കണം.
പൗത്രിക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയിലോ അല്ലെങ്കില്‍ ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയിലോ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| 1/2 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രീ പുത്രന്‍മാരോ ഈ അനന്തരാവകാശിയല്ലാത്ത മറ്റു പൗത്രീ പൗത്രന്‍മാരോ ഇല്ലെങ്കില്‍ |
| 2/3 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് മേല്‍പറഞ്ഞ അവസ്ഥയില്‍ ഒന്നിലധികം പൗത്രിമാരു മുണ്ടെങ്കില്‍ ആകെ സ്വത്തിന്റെ മൂന്നില്‍ രണ്ടു ഭാഗം പൗത്രിമാര്‍ക്കിടയില്‍ തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടുന്നതാണ്. |
| 1/6 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഒരു നേര്‍ പുത്രിയുണ്ടെങ്കില്‍ പൗത്രിക്ക് 1/6 ലഭിക്കുന്നതാണ്. (പുത്രിക്ക് 1/2, പൗത്രിക്ക് 1/6 ആകെ 2/3 ) |
| 2 : 1 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പൗത്രിമാരോടൊപ്പം പൗത്രന്‍മാരുമുണ്ടെങ്കില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കി പൗത്രനു പൗത്രിയുടെ രണ്ട് ഓഹരി എന്ന തോതില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്. |
| (1/2 + ബാക്കി
(2/3 + ബാക്കി |
മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഒരു പൗത്രിയല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരാവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ (1/2 + ബാക്കി)
മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഒന്നിലധികം പൗത്രിമാരല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരാവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ (2/3 + ബാക്കി) |
പുത്രിയുടെ സന്താനങ്ങള്‍
പുത്രിയുടെ സന്താനങ്ങള്‍ക്ക് അനന്തരാവകാശമില്ല ഇവര്‍ (ചാര്‍ച്ചക്കാര്‍) ആയി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെയും ശിഷ്ട ഓഹരിക്കരുടെയും അഭാവത്തില്‍ ഇവര്‍ക്ക് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
ഭര്‍ത്താവ്
ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ച വിവാഹിതനായിട്ടുള്ള ഭര്‍ത്താവ്.
ഭര്‍ത്താവ് പ്രഥമ ഓഹരിക്കാരനാണ്. ഭര്‍ത്താവിനെ അനന്തരമെടുക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് ആരും തടയുകയില്ല.
ഭര്‍ത്താവിന് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
ഭാര്യ ഒന്നാമത്തെയോ രണ്ടാമത്തെയോ വിവാഹ മോചനം കഴിഞ്ഞ് ഇദ്ദ ആചരിക്കുന്ന കാലയളവിലാണു മരണപ്പെട്ടതെങ്കില്‍ ഭര്‍ത്താവിനു അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്.
• മരിച്ചയാളുടെ ഭര്‍ത്താവ് അവരുടെ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കാന്‍ അര്‍ഹതയുള്ള ബന്ധു കൂടിയാണെങ്കില്‍ ഭര്‍ത്താവിനുള്ള ഓഹരിക്കു പുറമെ ആ ബന്ധുവിനുള്ള ഓഹരി കൂടി ലഭിക്കുന്നതാണ്.
| 1/2 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് സന്താനങ്ങളോ പുത്രന്‍മാരുടെ സന്താനങ്ങളോ അല്ലെങ്കില്‍ പുത്രന്‍മാരുടെ പുത്രന്‍മാരുടെ സന്താനങ്ങളോ ഇല്ലെങ്കില്‍ |
| 1/4 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് മേല്‍പറഞ്ഞവര്‍ ഉണ്ടെങ്കില്‍ |
| 1/2 + ബാക്കി | മറ്റു അവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കിലും ഭര്‍ത്താക്കന്‍മാര്‍ രക്ത ബന്ധമുള്ളവരല്ല എന്ന കാരണത്താല്‍ ഭുരിപക്ഷം പണ്ഡിതന്‍മാരും ഭര്‍ത്താക്കന്‍മാര്‍ക്ക് റദ്ദ് ( അവരുടെ അവകാശം കഴിച്ച് ബാക്കി) അനുവ ദിക്കുന്നില്ല. എന്നാല്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാര്‍ എന്ന നിലയില്‍ ഉസ്മാന്‍ (റ) ഇവരെ റദ്ദിനു പരിഗണിക്കുന്നു. . |
ഭാര്യ
ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ച് വിവാഹിതയായിട്ടുള്ള ഭാര്യ.
ഭാര്യയ്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
ഭാര്യ പ്രഥമ ഓഹരിക്കാരിയാണ്. ഭാര്യയെ അനന്തരമെടുക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് ആരും തടയുകയില്ല.
മരണപെട്ട വ്യക്തി തന്റെ ഭാര്യയെ ഒന്നാമത്തെയോ രണ്ടാമത്തെയോ വിവാഹമോചനം നടത്തിയ ശേഷം അവളുടെ ഇദ്ദ കാലത്താണ് മരണപ്പെട്ടതെങ്കില്‍ ഭാര്യക്ക് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്.
| 1/4 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് സന്താനങ്ങളോ പുത്രന്‍മാരുടെ സന്താനങ്ങളോ പുത്രന്‍മാരുടെ പുത്രന്‍മാരുടെ സന്താനങ്ങളോ ഇല്ലെങ്കില്‍ |
| 1/8 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് മേല്‍പറഞ്ഞവര്‍ ഉണ്ടെങ്കില്‍ |
| 1/4 + ബാക്കി | മറ്റു അവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കിലും ഭാര്യമാര്‍ രക്ത ബന്ധമുള്ളവരല്ല എന്ന കാരണത്താല്‍ ഭുരിപക്ഷം പണ്ഡിതന്‍മാരും ഭാര്യമാര്‍ക്ക് റദ്ദ് (അവരുടെ അവകാശം കഴിച്ച് ബാക്കി) അനുവദിക്കുന്നില്ല. എന്നാല്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാര്‍ എന്ന നിലയില്‍ ഉസ്മാന്‍(റ) ഇവരെ റദ്ദിനു പരിഗണിക്കുന്നു. |
പിതാവ്
ഇസ്‌ലാമിക ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ച വിവാഹത്തിലൂടെയുള്ള പിതൃത്വമായിരിക്കണം.
പിതാവിന് മൂന്നു നിലയില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
1) നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരി മാത്രം ലഭിക്കുന്നു.
2) ചിലപ്പോള്‍ ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കി ലഭിക്കുന്നു.
3) മറ്റു ചിലപ്പോള്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരി ലഭിക്കുന്നതിനു പുറമേ ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കിയും ലഭിക്കുന്നു.
പിതാവ് പ്രഥമ ഓഹരിക്കാരനാണ്. പിതാവിനെ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് ആരും തടയുകയില്ല.
| മുഴുവന്‍ | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പിതാവല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരാവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ |
| 1/6 |
മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രനോ പുതന്റെ പുത്രനോ അത് പോലെ പുത്രന്‍മാരിലൂടെ താഴോട്ട് പൗത്രന്‍മാരുമുണ്ടെങ്കില്‍ (1/6 മാത്രം) |
| 2/3 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പിതാവും മാതാവും മാത്രമാണ് അനന്തരാവകാശിക ളായിട്ടുള്ളതെങ്കില്‍ മൂന്നില്‍ രണ്ടു ഭാഗം പിതാവിനും മൂന്നില്‍ ഒന്ന് മാതാവിനും ലഭിക്കുന്നതാണ്. |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നേര്‍ സന്താനങ്ങളോ അല്ലെങ്കില്‍ പുത്രന്‍മാരുടെ സന്താനങ്ങളോ അല്ലെങ്കില്‍ പൗത്രന്റെ സന്താനങ്ങളോ ഇല്ലെങ്കില്‍ പിതാവിന് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ (ഉദാ: ഭര്‍ത്താവ്/ ഭാര്യ, മാതാവ് ) ഓഹരി കഴിച്ചു ബാക്കി ലഭിക്കുന്നതാണ്. |
| ബാക്കിയുടെ 2/3 | (മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഭര്‍ത്താവ് അല്ലെങ്കില്‍ ഭാര്യ, പിതാവ്, മാതാവ് എന്നിവരാണ് അനന്തരാവകാശികളായിട്ടുള്ളത് എങ്കില്‍ ഭര്‍ത്താവിന്റെ അല്ലെങ്കില്‍ ഭാര്യയുടെ ഓഹരിയും മാതാവിന്റെ ഓഹരിയും കഴിച്ചാല്‍ പിതാവിനു മാതാവിനേക്കാള്‍ കുറഞ്ഞ ഓഹരിയേ ലഭിക്കുകയുള്ളു എന്നതിനാല്‍ ഭര്‍ത്താവിന്റെ അല്ലെങ്കില്‍ ഭാര്യയുടെ ഓഹരി കഴിച്ച് ബാക്കിയുടെ (1/3) മാതാവിനും (2/3) പിതാവിനും ലഭിക്കുന്നതാണ്). |
| 1/6 + ബാക്കി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രന്‍മാരോ അവരുടെ പുത്രന്‍മാരോ അവരുടെ പുത്രന്‍മാരോ ഇല്ല എന്നാല്‍ പുത്രിമാരോ പുത്രന്റെ പുത്രിമാരോ പുത്രന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രിമാരോ ഉണ്ടെങ്കില്‍ ആകെ സ്വത്തിന്റെ (1/6) ഭാഗവും നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരി കഴിച്ചു ബാക്കിയും ലഭിക്കുന്നതാണ്. |
മാതാവ്
മാതാവിനു ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മാതാവ് പ്രഥമ ഓഹരിക്കാരിയാണ്. മാതാവിനെ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് ആരും തടയുകയില്ല
| 1/3 + ബാക്കി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് മാതാവല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരാവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ |
| 1/6 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നേര്‍ സന്താനങ്ങളോ പുത്രന്‍മാരുടെ സന്താനങ്ങളോ പുത്രന്റെ പുത്രന്റെ സന്താനങ്ങളോ ഒന്നിലധികം (പിതാവും മാതാവും ഒത്ത അല്ലെങ്കില്‍ പിതാവോ മാതാവോ ഒത്ത) സഹോദരങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കില്‍ (ഈ സഹോദരങ്ങള്‍ അനന്തരാവകാശികളല്ലെങ്കിലും) |
| 1/3 | മേല്‍പറഞ്ഞവരുടെ അഭാവത്തില്‍ |
| ബാക്കിയുടെ 1/3 | (മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഭര്‍ത്താവ് അല്ലെങ്കില്‍ ഭാര്യ, പിതാവ്, മാതാവ് എന്നിവരാണ് അനന്തരാവകാശികളായിട്ടുള്ളത് എങ്കില്‍ ഭര്‍ത്താവിന്റെ അല്ലെങ്കില്‍ ഭാര്യയുടെ ഓഹരിയും മാതാവിന്റെ ഓഹരിയും കഴിച്ചാല്‍ പിതാവിനു മാതാവിനേക്കാള്‍ കുറഞ്ഞ ഓഹരിയേ ലഭിക്കുകയുള്ളു എന്നതിനാല്‍ ഭര്‍ത്താവിന്റെ അല്ലെങ്കില്‍ ഭാര്യയുടെ ഓഹരി കഴിച്ചു ബാക്കിയുടെ (1/3) മാതാവിനും (2/3) പിതാവിനും ലഭിക്കുന്നതാണ.് (പിതാവിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പിതാമഹനാണെങ്കില്‍ ഇത് ബാധകമല്ല). |
പിതാമഹന് നേര്‍ പിതാവിന്റെ അഭാവത്തില്‍ പിതാവിനെപ്പോലെ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു. പിതാമഹന്റെ അഭാവത്തില്‍ പിതാമഹന്റെ പിതാവിനും അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു. എന്നാല്‍
• പിതാവിന് മാതാവിനേക്കാള്‍ കുറഞ്ഞ ഓഹരിയാണു ലഭിക്കുന്നതെങ്കില്‍ മാതാവിന് ബാക്കിയുടെ 1/3 ആണ് ലഭിക്കുക എന്നത് ഇവിടെ ബാധകമല്ല. പിതാവിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പിതാമഹനാണെങ്കില്‍ മാതാവിന് ആകെ സ്വത്തിന്റെ (1/3) തന്നെ ലഭിക്കുന്നതാണ്.
• പിതാവിനെപ്പോലെ പിതാമഹി (പിതാവിന്റെ മാതാവ്) യെ അനന്തരമെടുക്കുന്നതില്‍ നിന്നു പിതാമഹന് തടയുകയില്ല.
• മരിച്ചയാളുടെ നേര്‍ അല്ലെങ്കില്‍ പിതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്‍മാരെ പിതാമഹന് അനന്തരമെടുക്കുന്നതില്‍ നിന്നു പിതാവിനെപ്പോലെ തടയുകയില്ല എന്നാണു ഇമാം അബൂ ഹനീഫയുടേത് ഒഴികെയുള്ള ഭൂരിപക്ഷ പണ്ഡിതന്‍മാരുടെ അഭിപ്രായം.
• മാതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്‍മാരെ പിതാമഹന് തടയുന്നതാണ്.
പിതാമഹന് മൂന്നു നിലയില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
1) നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരി മാത്രം ലഭിക്കുന്നു.
2) ചിലപ്പോള്‍ ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ചു ബാക്കി ലഭിക്കുന്നു.
3)മറ്റു ചിലപ്പോള്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരി ലഭിക്കുന്നത്തിനു പുറമേ ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന്‍ എന്ന നിലയില്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ചു ബാക്കിയും ലഭിക്കുന്നു.
| മുഴുവന്‍ | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പിതാമഹനല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരാവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ | ||
|
|||
| 1/6 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രനോ പുതന്റെ പുത്രനോ അതു പോലെ പുത്രന്‍മാരിലൂടെ താഴോട്ട് പൗത്രന്‍മാരുണ്ടെങ്കില്‍ (1/6 മാത്രം ) | ||
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നേര്‍ സന്താനങ്ങളോ അല്ലെങ്കില്‍ പുത്രന്‍മാരുടെ സന്താനങ്ങളോ അല്ലെങ്കില്‍ പൗത്രന്റെ സന്താനങ്ങളോ ഇല്ലെങ്കില്‍ പിതാമഹന് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കരുടെ ( ഉദാ: ഭര്‍ത്താവ്/ ഭാര്യ, മാതാവ് ) ഓഹരി കഴിച്ചു ബാക്കി ലഭിക്കുന്നതാണ്. | ||
| 1/6 + ബാക്കി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രന്‍മാരോ അവരുടെ പുത്രന്‍മാരോ അവരുടെ പുത്രന്‍മാരോ ഇല്ല. എന്നാല്‍ പുത്രിമാരോ പുത്രന്റെ പുത്രിമാരോ പുത്രന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രിമാരോ ഉണ്ടെങ്കില്‍ ആകെ സ്വത്തിന്റെ (1/6) ഭാഗവും നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരി കഴിച്ചു ബാക്കിയും പിതാമഹന് ലഭിക്കുന്നതാണ്. | ||
|
|||
| ആകെ സ്വത്തിന്റെ 1/3 അല്ലെങ്കില്‍ ഒരു സഹോദരന് തുല്യമായ ഓഹരി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നേര്‍ അല്ലെങ്കില്‍ പിതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്‍മാര്‍ ഉണ്ട്. എന്നാല്‍ നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരാ രുമില്ല എങ്കില്‍ | ||
| ബാക്കിയുടെ 1/3 അല്ലെങ്കില്‍ ആകെ സ്വത്തിന്റെ 1/6 അല്ലെങ്കില്‍ ഒരു സഹോദരനു തുല്യമായ ഓഹരി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നേര്‍ അല്ലെങ്കില്‍ പിതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്‍മാരും നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരും ഉണ്ട് എങ്കില്‍ | ||
| ഏതാണോ കൂടുതല്‍ അത് പിതാമഹന് തെരഞ്ഞെടുക്കാവുന്നതാണ്. | |||
പിതാമഹിക്കും മാതാമഹിക്കും നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാര്‍ എന്ന നിലയില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
• മാതാമഹിക്ക് മാതാവില്ലെങ്കില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്.
• എന്നാല്‍ പിതാമഹിക്ക് മാതാവിനു പുറമെ പിതാവും ഇല്ലെങ്കില്‍ മാത്രമേ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുകയുള്ളു എന്നാണു ശാഫി, ഹനഫി, മാലികി മദ്ഹബുകളുടെ അഭിപ്രായം. എന്നാല്‍ പിതാവുണ്ടെങ്കിലും മാതാവ് ഇല്ലെങ്കില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുമെന്നാണു ഹംബലി മദ്ഹബിന്റെ വീക്ഷണം.
| 1/6 + ബാക്കി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നേര്‍ സഹോദരനോ പുത്രിയോ പുത്രന്റെ പുത്രിയോ മറ്റു നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരോ ഇല്ലെങ്കില്‍ (ശാഫി, ഹനഫി, ഹംബലി മദ്ഹബുകളനുസരിച്ച്) |
| 1/6 | ഒരു പിതാമഹിയോ അല്ലെങ്കില്‍ ഒരു മാതാമഹിയോ മാത്രമാണുള്ള തെങ്കില്‍ |
| 1/12 | പിതാമഹിയും മാതാമഹിയും രണ്ടു പേരുമുണ്ടെങ്കില്‍ ഒരോരുത്തര്‍ക്കും 1/12 ( പന്ത്രണ്ടില്‍ ഒരംശം ) വീതം ലഭിക്കുന്നതാണ്. |
നേര്‍ സഹോദരന്
നേര്‍ സഹോദരന് ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാര്‍ എന്ന നിലയില്‍ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്‍ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില്‍ ആരും ഇല്ലെങ്കില്‍ മാത്രം നേര്‍ സഹോദരന് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
1. പുത്രന്
2. പൗത്രന്, പൗത്രന്റെ പുത്രന്
3. പിതാവ്
• മരിച്ചയാളുടെ സഹോദരീ സഹോദരന്‍മാരെ പിതാമഹന് അനന്തരമെടുക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് തടയുകയില്ല എന്നാണു ഇമാം അബൂ ഹനീഫയുടേത് ഒഴികെയുള്ള മുഴുവന്‍ പണ്ഡിതന്‍മാരുടെയും അഭിപ്രായം.
• അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കാന്‍ അര്‍ഹതയുണ്ടെങ്കിലും നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കിയുണ്ടെങ്കിലേ ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരായ ഇവര്‍ക്ക് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുകയുള്ളു . ഉദാ: മരിച്ചയാള്‍ക്ക് 2 പുത്രിമാര്‍, ഭര്‍ത്താവ്, മാതാവ് എന്നിവരാണ് അവകാശികളായിട്ടുള്ളത് എങ്കില്‍ ഇവരുടെ നിശ്ചിത ഓഹരികള്‍ കഴിച്ചു ബാക്കിയുണ്ടാവുകയില്ല എന്നതിനാല്‍ സഹോദരന് അവകാശം ലഭിക്കുകയില്ല.
| മുഴുവന്‍ | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നേര്‍ സഹോദരനല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില്‍ അവരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ചു ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഒന്നിലധികം സഹോദരന്മാരുണ്ടെങ്കില്‍ അവര്‍ക്കിടയില്‍ തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും. |
| 1: 2 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നേര്‍ സഹോദരന്‍മാരോടൊപ്പം നേര്‍ സഹോദരിമാരുമു ണ്ടെങ്കില്‍ സഹോദരന് സഹോദരിയുടെ രണ്ട് ഓഹരി എന്ന തോതില്‍ ലഭിക്കുന്നു |
നേര്‍ സഹോദരി
നേര്‍ സഹോദരിക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയിലോ അല്ലെങ്കില്‍ ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയിലോ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്‍ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില്‍ ആരും ഇല്ലെങ്കില്‍ മാത്രം നേര്‍ സഹോദരിക്ക് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| 1/2 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രിമാരോ പുത്രന്റെ പുത്രിമാരോ നേര്‍ സഹോദരനോ ഇല്ലെങ്കില്‍ ഒരു നേര്‍ സഹോദരി (ഈ അനന്തരാവകാശി) മാത്രമാണുള്ളതെങ്കില്‍ |
| 2/3 | മരിച്ചയാള്‍ക്ക് പുത്രിമാരോ പുത്രന്റെ പുത്രിമാരോ നേര്‍ സഹോദരനോ ഇല്ല. ഒന്നിലധികം നേര്‍ സഹോദരിമാരാണ് ഉള്ളതെങ്കില്‍ ആകെ സ്വത്തിന്റെ 2/3 ഭാഗം അവര്‍ക്കിടയില്‍ തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും. |
| 2: 1
ശിഷ്ട ഓഹരി |
മരിച്ചയാള്‍ക്ക് നേര്‍ സഹോദരിയോടൊപ്പം നേര്‍ സഹോദരന്‍മാരുമുണ്ടെങ്കില്‍ സഹോദരന് സഹോദരിയുടെ രണ്ട് ഓഹരി എന്ന തോതില്‍ ( മറ്റ് അവകാശികളില്ലെങ്കില്‍ ആകെ സ്വത്തും നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില്‍ അവരുടെ ഓഹരികള്‍ കഴിച്ച് ബാക്കിയും) വീതിക്കപ്പെടും. |
| ബാക്കി | പുത്രിമാരോ പുത്രന്റെ പുത്രിമാരോ അല്ലെങ്കില്‍ പുത്രിമാരും പുത്രന് വഴിക്കുള്ള പുത്രിമാരും ഒരുമിച്ചോ ഉണ്ടെങ്കില്‍ നേര്‍ സഹോദരി നിശ്ചിത ഓഹരിയില്‍ നിന്ന് മാറി ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരിയായി മാറുന്നതാണ്. |
| (1/2 + ബാക്കി)
(2/3 + ബാക്കി) |
മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഒരു നേര്‍ സഹോദരിയല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരവകാശികള്‍ ആരുമില്ലെങ്കില്‍ (1/2 + ബാക്കി =മുഴുവന്‍
മരിച്ചയാള്‍ക്ക് ഒന്നിലധികം നേര്‍ സഹോദരിമാരല്ലാത്ത മറ്റ് അനന്തരാവകാശികള്‍ ആരും ഇല്ലെങ്കില്‍ (2/3 + ബാക്കി = മുഴുവന്‍) |
