അനുഷ്ഠാനങ്ങള്‍-നോമ്പ്: വിശ്വാസമെന്ന പോലെ അനുഷ്ഠാനവും ഇസ്‌ലാമിന്റെ മൗലികഘടകമാണ്. നമസ്കാരം, സകാത്ത്, നോമ്പ്, ഹജ്ജ് എന്നിവയാണ് പ്രധാന അനുഷ്ഠാനങ്ങള്‍. അവയോരോന്നിന്റെയും വിശദാംശങ്ങള്‍ വേറെയുമുണ്ട്. ജീവിതത്തില്‍ ഇവ പഠിച്ചു പോരുമ്പോള്‍ ഉണ്ടായേക്കാവുന്ന സംശയങ്ങള്‍ക്ക് പണ്ഡിതന്‍മാര്‍ പ്രമാണങ്ങള്‍ ഉദ്ദരിച്ചു കൊണ്ട് നല്കിയ മറുപടികളും വിശദീകരണങ്ങളുമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.
ഈത്തപ്പഴം കൊണ്ട് നോമ്പ്തുറക്കുന്നതിന് പ്രത്യേകം പുണ്യമുണ്ടോ ?
ഉ: ഉണങ്ങാത്ത ഈത്തപ്പഴം ലഭ്യമാണെങ്കില്‍ അതുകൊണ്ടും ഇല്ലെങ്കില്‍ ഉണങ്ങിയ ഈത്തപ്പഴം (കാരക്ക) കൊണ്ടും അതുമില്ലെങ്കില്‍ വെള്ളം കൊണ്ടുമാണ് നബി(സ്വ) നോമ്പ് തുറന്നിരുന്നതെന്ന് അനസ്(റ) പറഞ്ഞതായി അബൂദാവൂദ്, തിര്‍മിദീ, അഹ്‌മദ് എന്നിവര്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
രാത്രിയില്‍ ഒരാള്‍ക്ക് ജനാബത്ത് (വലിയഅശുദ്ധി) ഉണ്ടായാല്‍ സുബ്ഹിന്റെ സമയമാകുന്നതിന് മുമ്പ് കുളിച്ചാലേ നോമ്പെടുക്കാവൂ എന്ന് നിബന്ധനയുണ്ടോ? വലിയ അശുദ്ധിയോടെ നോമ്പില്‍ പ്രവേശിക്കുന്നത് കുറ്റകരമാണോ?
ഉ: നോമ്പെടുക്കണമെങ്കില്‍ സുബ്ഹ് ബാങ്കിന് മുമ്പ് കുളിച്ച് ശുദ്ധിയാകണമെന്ന് നിര്‍ബ്ബന്ധമില്ല. സൂര്യോദയത്തിന് കുറച്ച് മുമ്പ് കുളിച്ച് സുബ്ഹി നമസ്‌കരിച്ചാലും മതിയാകുന്നതാണ്. നോമ്പിന്റെ സമയത്തിന് മുമ്പ് സംഭവിച്ച അശുദ്ധി തുടരുന്നത് നോമ്പിന്റെ സാധുതയെ ബാധിക്കുകയില്ല. നബി(സ്വ) വലിയ അശുദ്ധിയില്‍ ആയിരിക്കേ ഫജ്ര്‍(പുലരി) ആവുകയും തുടര്‍ന്ന് അദ്ദേഹം കുളിച്ച് നോമ്പനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രവാചക പത്‌നിമാരായ ആഇശാ(റ)യും ഉമ്മുസലമ(റ)യും പറഞ്ഞതായി ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ശഅ്ബാന്‍ മാസത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോഴോ മാസത്തിനകത്തോ വല്ല പ്രത്യേക പ്രാര്‍ഥനയും സുന്നതുണ്ടോ?
ഉ: ‘അല്ലാഹുമ്മ ബാരിക് ലനാ ഫീ റജബ വ ശഅ്ബാന വബല്ലിഗ്‌നാ റമദാന’ എന്ന ഒരു പ്രാര്‍ഥന റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അത് സ്വീകാരമായ ഹദീസല്ല. മറ്റെന്തെങ്കിലും പ്രാര്‍ഥനകള്‍ ശഅ്ബാനില്‍ നിര്‍വഹിക്കേണ്ടതായി നബി(സ്വ)യില്‍ നിന്ന് സ്ഥിരപ്പെട്ടു വന്നിട്ടില്ല.
അത്താഴം
അത്താഴത്തിന് ഉണരാന്‍ വൈകിപ്പോയി. നിയ്യത്തുവെച്ചിട്ടില്ല. ബാങ്കിനുശേഷമാണ് ഉണര്‍ന്നത്. നോമ്പെടുക്കാമോ?
ഉ: ഒരു കുഴപ്പവുമില്ല. അത്താഴം നോമ്പിന്റെ പുണ്യം ലഭിക്കുന്ന മര്യാദയാണ്. അത് നഷ്ടപ്പെട്ടാല്‍ നോമ്പുമുറിയില്ല. ഇനി നോമ്പെടുക്കണം എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെയാണ് താങ്കള്‍ രാത്രി ഉറങ്ങിയതെങ്കില്‍ താങ്കള്‍ നിയ്യത്തിലാണ്. നോമ്പെടുക്കാം.
പകലിലെ ഉറക്കിനിടയില്‍ സ്ഖലനമുണ്ടായാല്‍ നോമ്പ് മുറിയുമോ?
ഉ; സ്വപ്നസ്ഖലനംപോലെ യാദൃഛികമായി സ്ഖലനമുണ്ടായാല്‍ നോമ്പു മുറിയില്ല. ബോധപൂര്‍വമായാല്‍ നോമ്പ് മുറിയും. പ്രായശ്ചിത്തം നല്കണം.
മുലയൂട്ടുന്ന സ്ത്രീ റമദാനില്‍ നോമ്പെടുക്കേണ്ടതുണ്ടോ?
ഉ: സാധാരണനിലയില്‍ അവര്‍ക്ക് നോമ്പ് നിര്‍ബന്ധമാണ്. എന്നാല്‍ അവര്‍ക്കോ കുഞ്ഞിനോ അത് അപകടം വരുത്തുമെന്ന് ബോധ്യമായാല്‍ നോമ്പൊഴിവാക്കി പ്രായശ്ചിത്തം നല്കിയാല്‍ മതി. പ്രായശ്ചിത്തമില്ലാതെ പിന്നീട് നോറ്റുവീട്ടുകയുമാകാം.
ഗര്‍ഭിണിയായിരുന്നപ്പോള്‍ നോമ്പൊഴിവാക്കിയിരുന്നു. ഇപ്പോള്‍ മുലകുടിക്കുന്ന കുഞ്ഞുമുണ്ട്. കുഞ്ഞിനോ മാതാവിനോ നോമ്പുകൊണ്ട് എന്തെങ്കിലും പ്രയാസമൊന്നും പറഞ്ഞിട്ടില്ല. എന്നാലും നോമ്പെടുത്താല്‍ എന്തെങ്കിലും സംഭവിക്കുമോ എന്ന പേടിയുണ്ട്. രണ്ടിനും പ്രായശ്ചിത്തം മതിയാകുമോ, നോറ്റുവീട്ടേണ്ടതുണ്ടോ?
ഉ: പ്രായശ്ചിത്തം മതിയാകുന്നതാണ്. കഴിയുമെങ്കില്‍ നോറ്റുവീട്ടുന്നതാണ് നല്ലത്. അടിസ്ഥാനമില്ലാത്ത ഭയാശങ്കകള്‍ ശരിയല്ല. വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായംതേടി ഇത് പരിഹരിക്കാവുന്നതാണ്.
നോമ്പിന്റെ പകലില്‍ കുറച്ചുനേരം ബോധക്കേടും ശേഷം ഛര്‍ദിയുമുണ്ടായി. നോമ്പുതുടരാമോ?
ഉ: ഇത് പകലിലെ ഉറക്കുപോലെ തന്നെയാണ് നോമ്പിന് പ്രശ്‌നമുണ്ടാക്കുന്നില്ല. ഛര്‍ദിയും മനഃപൂര്‍വമുണ്ടാക്കുന്നതല്ലെങ്കില്‍ നോമ്പു മുറിക്കുകയില്ല. അപസ്മാരമോ മറ്റോ ഉണ്ടായി വെള്ളം കുടിക്കുന്നതാണ് ശരീരത്തിനു നല്ലതെങ്കില്‍ നോമ്പ് മുറിക്കുന്നതാണ് ഉത്തമം. നോമ്പുകൊണ്ട് അല്ലാഹു ശരീരദ്രോഹം ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല.
അറിയാതെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചുപോയി. പിന്നീടാണ് നോമ്പ് ഓര്‍മ വന്നത്. എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്?
ഉ: മറന്നു കൊണ്ട് ഭക്ഷിക്കുന്നതും കുടിക്കുന്നതും നോമ്പുമുറിയുന്ന മറ്റെന്തെങ്കിലും കാര്യങ്ങള്‍ ചെയ്യുന്നതും നോമ്പ് നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയില്ല. അത് ചെറിയതോ വലിയതോ ആയ അളവിലായാലും പ്രശന്മല്ല. കഴിച്ചുപോയ ഭക്ഷണം ഛര്‍ദിക്കുകയോ മറ്റോ ചെയ്യേണ്ടതില്ല. ഓര്‍മവന്ന നിമിഷം മുതല്‍ വായിലുള്ളതടക്കം ഒഴിവാക്കണം. നോമ്പിന്റെ ഓര്‍മ പരമാവധി സൂക്ഷിക്കുമ്പോഴാണ് നിയ്യത്ത് നിലനില്ക്കുക.
നോമ്പ് മുറിക്കുന്നത് വലിയ പാപമാണെന്നും സുന്നത്ത് നോമ്പ് മുറിക്കുന്നതില്‍ കുഴപ്പമില്ലെന്നും പറയുന്നത് ശരിയാണോ?
ഉ: ശരിയാണ്. പക്ഷേ സുന്നത്താണെങ്കിലും കുഴപ്പമില്ലല്ലോ എന്നു കരുതി, വെറുതെ തമാശയാക്കി നോമ്പ് മുറിക്കുന്ന രീതി ഉത്തമമല്ല. എന്നാല്‍ ആവശ്യമുണ്ടെങ്കില്‍ നോമ്പു മുറിക്കാവുന്നതാണ്. പകരം നോല്‍ക്കണമെന്നില്ല. നിശ്ചിത ദിവസങ്ങളിലേതല്ലെങ്കില്‍ പകരം (തിങ്കള്‍, അയ്യാമുല്‍ ബീദ്..) നോല്‍ക്കുന്നത് നല്ലതാണ്.
തിങ്കളും വ്യാഴവുമുള്ള സുന്നത്ത് നോമ്പിന്റെ ദിവസങ്ങളില്‍ ആര്‍ത്തവമായാല്‍ അടുത്തയാഴ്ചയിലെ മറ്റുദിവസങ്ങളില്‍ അത് നോല്ക്കാമോ?
ഉ: സുന്നത്ത് നോമ്പുകള്‍ക്ക് തടസ്സങ്ങള്‍ നേരിട്ടാല്‍ പിന്നീട് നോറ്റുവീട്ടുന്നതില്‍ നബി(സ്വ)യുടെ മാതൃകയില്ല. എന്നാല്‍ നേര്‍ച്ചയാക്കിയ സുന്നത്തുനോമ്പുകള്‍ നിര്‍ബന്ധമായതിനാല്‍ അത് മറ്റു ദിവസങ്ങളില്‍ നോറ്റുവീട്ടേണ്ടതാണ്.
ഒരാള്‍ മരണപ്പെടുമ്പോള്‍ നോമ്പ് ബാക്കിയുണ്ടെങ്കില്‍ ബന്ധുക്കള്‍ അത് നോറ്റുവീട്ടാന്‍ ബാധ്യസ്ഥരാണോ?
ഉ: ന്യായമായ കാരണമില്ലാതെയാണ് നോമ്പ് കടമാക്കിയത് എങ്കില്‍ അയാള്‍ അല്ലാഹുവിനുമുമ്പില്‍ കുറ്റക്കാരനാണ്. അത് ബന്ധുക്കള്‍ നോറ്റുവീട്ടിയതുകൊണ്ട് അയാള്‍ കുറ്റമുക്തനാവുകയില്ല. എന്നാല്‍ അനുവദനീയ സാഹചര്യത്തിലാണ് നോമ്പ് ബാക്കിയായതെങ്കില്‍ (യാത്രക്കാരനായിരിക്കെ ഉപേക്ഷിച്ച നോമ്പ് പിന്നീട് വീട്ടാമെന്നു കരുതി നിര്‍വഹിക്കും മുമ്പ് മരണപ്പെട്ടതുപോലെയുള്ളവ) ബന്ധുക്കള്‍ക്ക് അത് നോറ്റുവീട്ടാവുന്നതാണ്.
ആഇശ(റ) പറയുന്നു: നബി(സ്വ) അരുളി: വല്ലവനും മരണപ്പെട്ടു. അവന്ന് വീട്ടാനുള്ള നോമ്പുണ്ട്. എങ്കില്‍ അവന്റെ ബന്ധുക്കള്‍ നോമ്പനുഷ്ഠിച്ച് ആ ബാധ്യത വീട്ടേണ്ടതാണ് (ബുഖാരി).
ഇബ്‌നു അബ്ബാസ്(റ) പറയുന്നു: ഒരു മനുഷ്യന്‍ നബി(സ്വ)യുടെ അടുത്തുവന്നു പറഞ്ഞു: പ്രവാചകരേ, എന്റെ മാതാവ് മരണപ്പെട്ടു. അവര്‍ക്ക് ഒരു മാസത്തെ നോമ്പ് നോറ്റുവീട്ടാന്‍ ബാധ്യതയുണ്ട്. ഞാനത് നോറ്റു വീട്ടാമോ? നബി ചോദിച്ചു. അതേ, അല്ലാഹുവിന്റെ കടമാണ് വീട്ടുവാന്‍ ഏറ്റവും അവകാശപ്പെട്ടത്. മറ്റൊരു നിവേദനത്തില്‍ പറയുന്നു. ഒരു സ്ത്രീ പറഞ്ഞു: എന്റെ മാതാവ് മരിച്ചു. അവര്‍ക്ക് നേര്‍ച്ചയാക്കിയ നോമ്പുകള്‍ നോറ്റുവീട്ടാനുണ്ട് (ബുഖാരി).
എന്നാല്‍ ഇങ്ങനെ നോറ്റുവീട്ടുന്നത് ബന്ധുക്കളുടെ നിര്‍ബന്ധ ബാധ്യതയാണോ എന്നതില്‍ പണ്ഡിതന്മാര്‍ക്ക് ഭിന്നവീക്ഷണങ്ങളുണ്ട്. നോമ്പിന് പകരം പരേതന്റെ അനന്തരസ്വത്തില്‍ നിന്ന് ഫിദ്‌യ നല്കിയാലും മതി എന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്.
