സ്വൂഫിസം ഇസ്‌ലാമിക ആത്മീയതയുടെ ആഴത്തിലുള്ള പാഠശാലയാണ്. ദൈവത്തിനോടുള്ള അനന്ത സ്‌നേഹം, ആത്മാവിന്റെ ശുദ്ധീകരണം, ലൗകിക ആഗ്രഹങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കല്‍ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ മുഖ്യ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍. സ്വൂഫിസം മതപരമായ ഉപദേശങ്ങള്‍ക്ക് മാത്രമല്ല, സാഹിത്യം, കല, സംഗീതം, സാമൂഹിക ബോധവല്‍ക്കരണം എന്നിവയിലും സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. സമഗ്ര ആത്മീയ അഭ്യസനത്തിലൂടെ വ്യക്തിയും സമൂഹവും ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്‍ക്കുന്നതിന് സ്വൂഫിസം വഴിവെച്ചു.
തിരുനബി(സ്വ) നന്മ നിറഞ്ഞതായി വിശേഷിപ്പിച്ച മൂന്നു നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ അവസാന പാദം. അബ്ബാസീ ഭരണം നാട്ടില്‍ നിലനില്‍ക്കുന്ന കാലം. വിജ്ഞാനങ്ങളുടെ നിറകുടങ്ങളായ പണ്ഡിതവരേണ്യരുടെ സാന്നിധ്യം നിറഞ്ഞു നിന്ന ബഗ്ദാദും കൂഫയും ബസ്വറയും ഫുസ്ത്വാതും.
ഇങ്ങനെയൊക്കെയാണെങ്കിലും മത ധാര്‍മിക മേഖലകളുടെ സ്ഥിതി അക്കാലത്ത് ഏറെ ആശ്വാസകരമായിരുന്നില്ല. അനാചാരങ്ങളും അഴിമതിയും നിറഞ്ഞ സാമൂഹികാവസ്ഥ. ഭരണാധികാരികളില്‍ നിന്ന് പദവിയും സൗജന്യങ്ങളും കാത്ത് കൊട്ടാരങ്ങളില്‍ കഴിയുന്ന പണ്ഡിതര്‍ പ്രമാണങ്ങളെ തങ്ങളിഛിക്കും വിധം അവര്‍ വ്യാഖ്യാനിച്ചു. ഭക്തിയും വിരക്തിയും മറന്ന് അവര്‍ കൊട്ടാരങ്ങളില്‍ അലഞ്ഞു.
ഈ വേളയില്‍ സ്വഹാബികളില്‍ നിന്ന് മതം പഠിച്ച ചില നന്‍മേച്ഛുക്കള്‍ മാത്രം ഇസ്‌ലാമിന്റെ വെളിച്ചം പരത്തി നിന്നു. അവര്‍ അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളില്‍ നിന്ന് അകലം പാലിച്ചു. ഭരണ വിവാദങ്ങളില്‍ പക്ഷം പിടിച്ചില്ല. ആര്‍ക്കും ഫത്‌വ കൊടുക്കാനും പോയില്ല. ആഡംബരം വിട്ട് മിതത്വവും ഭക്തിയും വിരക്തിയും സ്വീകരിച്ചു. കണ്ണീരും പ്രാര്‍ഥനയുമായി അവര്‍ ഒഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഖുര്‍ആനും ആരാധനകളും അവരുടെ സാന്ത്വനങ്ങളായി. മതനിയമങ്ങള്‍ കൃത്യമായി പാലിച്ചു.
ഈ പണ്ഡിതരില്‍ നിന്ന് മതപാഠങ്ങള്‍ ഗ്രഹിക്കാന്‍ വിശ്വാസികള്‍ വന്നു തുടങ്ങി. അവര്‍ക്കായി പള്ളികളില്‍ സദസ്സുകളൊരുങ്ങി. കഥകളിലൂടെ, സരസമായി അവര്‍ വിജ്ഞാന ദാഹികള്‍ക്ക് മതം പകര്‍ന്നു നല്‍കി. ഇവരില്‍ പ്രമുഖനായിരുന്നു താബിഈ പണ്ഡിതനായ ഹസനുല്‍ബസ്വരി(റ).
എന്നാല്‍ വര്‍ഷങ്ങള്‍ കടന്നു പോകവെ പള്ളികളില്‍ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ പണ്ഡിതര്‍ ആശ്രമങ്ങളും മഠങ്ങളും പണിതു. അവിടെയായി മജ്‌ലിസുകള്‍. പണ്ഡിതന്‍മാര്‍ തങ്ങളുടെ ശൈലികള്‍ മാറ്റി. വിരക്തി കൂടി. ഭൗതികാര്യങ്ങള്‍ പാടേ മറക്കുകയും ചെയ്തു. ആരാധനമുറകളും മാറി. മതം പഠിപ്പിച്ചതിനപ്പുറം വിരക്തി കൂട്ടാന്‍ ശരീരത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന പുതിയ തരം മുറകള്‍ വന്നു. ദൈവത്തെ ഭയപ്പെടുന്നതിനുപകരം അതിരു കവിഞ്ഞൊരു തരം സ്‌നേഹം അവനോടു പ്രകടിപ്പിച്ചു. ചിലര്‍ ദൈവത്തിന്റെ അടുത്ത ആളായി! അപൂര്‍വം ചില ശൈഖുമാര്‍ ‘പടച്ചവന്‍’ തന്നെയായി ചമഞ്ഞു. റാബിഅതുല്‍ അദവിയ്യ, ബായസീദുല്‍ ബിസ്ത്വാമി പോലുള്ള പണ്ഡിതന്മാരും പണ്ഡിതകളും ദൈവതുല്യരായി ഗണിക്കപ്പെടാന്‍ പോലും തുടങ്ങി. ഇത്തരക്കാര്‍ക്കു മതനിയമങ്ങള്‍ പാലിക്കേണ്ടതില്ലെന്നുപോലും ധരിച്ചുവശായി.
ഇങ്ങനെയാണ് ഇസ്‌ലാമില്‍ പുതിയൊരു പ്രസ്ഥാനം ഉടലെടുത്തത്. സൂഫിസം!
അറേബ്യയില്‍ നിന്ന് തുടങ്ങി ലോകത്താകമാനം പരന്ന ഒരു ആത്മീയ സരണിയാണ് തസ്വവ്വുഫ് എന്നു പറയാം. ഏറെക്കുറെ, ഇന്ത്യയിലെ സംന്യാസം പോലെയുള്ള ഒരു പ്രസ്ഥാനം. ആരാധനകള്‍ വഴി ആത്മസംസ്‌കരണം പ്രാപിച്ച്, ദൈവത്തില്‍ അലിഞ്ഞു ചേരുന്നവരാണ് സ്വൂഫികള്‍ എന്നാണ് അവരുടെ വിശ്വാസം. ഭൗതിക വിരക്തിയാണ് ഈ സരണിയുടെ മുഖമുദ്ര. വിജ്ഞാന ദാഹമാണ് പ്രേരണ. ആരാധനകളാണ് ചര്യ. ദൈവിക സത്തയുമായി താദാതമ്യം പ്രാപിക്കല്‍ ലക്ഷ്യവും.
സ്വൂഫി എന്ന അറബി നാമം, അവരണിഞ്ഞിരുന്ന വിരക്തിയുടെ വേഷമായ രോമത്തുണിയില്‍ നിന്നു വന്നതാണെന്ന് പക്ഷമുണ്ട്. (അറബിയില്‍ സ്വൂഫ് എന്നാല്‍ രോമം എന്നാണര്‍ഥം). നബി(സ്വ)യുടെ കാലത്തെ പള്ളിവാസികളായ ‘അഹ്‌ലുസ്സുഫ്ഫ’ യില്‍ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും, വിശുദ്ധ ജീവിതം നയിക്കുന്ന ‘സ്വാഫി’ പിന്നീട് സ്വൂഫിയായതാണെന്നും, ജ്ഞാനമെന്നര്‍ത്ഥമുള്ള ‘സോഫിയ’ എന്ന ഗ്രീക്ക് പദത്തില്‍ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാവാമെന്നിങ്ങനെ, വിവിധ രീതിയില്‍ ഭാഷാപണ്ഡിതര്‍ അനുമാനിക്കുന്നുണ്ട്. ഏതായാലും ഖുര്‍ആനിലോ ഹദീസിലോ നബി(സ്വ)യുടെ കാലത്തോ സ്വൂഫി, തസ്വവ്വുഫ് എന്നീ പദങ്ങള്‍ പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്ന് പണ്ഡിതര്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
സ്വൂഫിസം എന്നത് പുതിയതാണ്. സൂഫിസത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടില്‍ മൂന്ന് അടിസ്ഥാന തലങ്ങളാണ് തസ്വവ്വുഫിനുള്ളത്. ശരീഅത്ത്, ത്വരീഖത്ത്, ഹഖീഖത്ത്. ശാരീരിക വിതാനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന തലമാണ് ശരീഅത്ത് അഥവാ മതനിയമങ്ങള്‍. നമസ്കാരം, നോമ്പ് ആദിയായവ മുഖേന ദുര്‍ഗുണങ്ങളെ മാറ്റി നിര്‍ത്തി മനസ്സിനെ പവിത്രവും സംസ്‌കൃതവുമാക്കുന്ന തലം. ഈ മാനവികതലം, ആധ്യാത്മികതയുടെ ഉച്ചിയിലെത്തി ആത്മദൃഷ്ടിയിലൂടെ ഉള്‍ക്കാഴ്ച നേടലാണ് ഹഖീഖത്ത് അഥവാ ഇഹ്‌സാനിക തലം. ചുരുക്കത്തില്‍ ശരീഅത്ത് അടിത്തറയാണ്. ത്വരീഖത്ത് മാര്‍ഗവും, ഹഖീഖത്ത് ഫലവുമാണ്.
ശരീഅത്ത് ആര്‍ക്കും അനുഷ്ഠിക്കാം. എന്നാല്‍ ഹഖീഖത്തിലെത്താന്‍ ത്വരീഖത്ത് അനിവാര്യം. ശരീഅത്ത് വഴി ത്വരീഖത്തിലൂടെ ഹഖീഖത്തിലെത്താന്‍ വിശ്വാസിയെ സഹായിക്കുന്നവനാണ് സ്വൂഫി, അഥവാ ആത്മീയാചാര്യന്‍. ആത്മീയാചാര്യനായ ശൈഖും ശിഷ്യഗണങ്ങളായ മുരീദുമാരുമടങ്ങുന്നതാണ് ത്വരീഖത്ത്. ഇത് നബി(സ്വ)യും സ്വഹാബിമാരുമെന്നതുപോലെയാണ്. സ്വൂഫികളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നബി(സ്വ)യില്‍ നിന്ന് അലി(റ)യും അലി(റ) യില്‍ നിന്ന് ഹസന്‍, ഹുസൈന്‍(റ) പരമ്പരയിലൂടെ ഹസന്‍ ബസ്വരിയും കൈപ്പറ്റിയ പാരമ്പര്യമാണ്.
സ്വൂഫിസം പിറവികൊണ്ടത് അറേബ്യയിലാണെങ്കിലും വളര്‍ന്നതും വ്യാപിച്ചതും ഇറാന്‍, ഇറാഖ്, ഇന്ത്യ, യൂറോപ്യന്‍ രാജ്യങ്ങള്‍ എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു. യൂറോപ്യന്‍ സാഹിത്യങ്ങളില്‍ സ്വൂഫിസത്തിന്റെ നിഗൂഢാത്മകതയ്ക്ക് വന്‍ പ്രാധാന്യം കിട്ടി.
ഇസ്‌ലാമിന്റെ ഒരു വശം മാത്രമേ യഥാര്‍ഥത്തില്‍ ഇന്നത്തെ സ്വൂഫിസം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നുള്ളൂ. അതേസമയം, ആരാധനകളിലൂടെ ദൈവസാമീപ്യം തേടി യഥാര്‍ഥ ദൈവദാസന്മാരായി ജീവിച്ച സഈദുബ്‌നുല്‍ മുസയ്യബ്(റ), ഹസനുല്‍ ബസ്വരി(റ), ഇമാം ഗസ്സാലി, ശൈഖുല്‍ ഇസ്‌ലാം ഇബ്‌നുതൈമിയ, മുഹ്‌യിദ്ദീന്‍ അബ്ദുല്‍ ഖാദിര്‍ ജീലാനി തുടങ്ങിയവരെ സ്വൂഫികള്‍ മാതൃകയായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാല്‍ ഹഖീഖത്ത്, ത്വരീഖത്ത് തുടങ്ങിയ ഇന്നു കാണുന്ന ആചാരങ്ങളോ മറ്റേതെങ്കിലും ബിദ്അത്തുകളോ ഇവരുടെ ജീവിതത്തില്‍ കാണാനാവില്ല.
സാമൂഹിക ജീവിതത്തില്‍ നിന്നകന്ന് ആശ്രമങ്ങളിലും പര്‍ണശാലകളിലും ദിക്ര്‍ ചൊല്ലിയിരിക്കലാണ്, സ്വൂഫികളുടെ പ്രധാന ആചാരം. ഈ ദിക്‌റുകള്‍ ത്വരീഖത്തുകള്‍ക്കും ശൈഖുമാര്‍ക്കും അനുസരിച്ച് മാറുകയും ചെയ്യും.
ചിലര്‍ക്ക് ഭജനഗീതങ്ങളും ഭക്തിഗാനങ്ങളുമാണ് പ്രാര്‍ഥനാരീതി. സ്വൂഫി നടത്തവും ഉണ്ട്. ഐഹിക കെട്ടുപാടുകളില്‍ നിന്ന് തീര്‍ത്തും ഒഴിഞ്ഞു നിന്ന് അതീവ ജാഗ്രതയോടെ ഏകാഗ്രനായി ഭജനയിരിക്കുന്ന ‘മുറാഖബ’ എന്ന ധ്യാനരീതിയും ചില സ്വൂഫികള്‍ സ്വീകരിക്കുന്നു.
പല സ്വൂഫി ആശ്രമങ്ങളോടനുബന്ധിച്ചും മഖ്ബറകളും കാണാം. ബഗ്ദാദില്‍ അബ്ദുല്‍ ഖാദിര്‍ ജീലാനിയുടെയും അജ്മീറില്‍ മുഈനുദ്ദീന്‍ ചിഷ്തിയുടെയും ഡല്‍ഹിയില്‍ നിസാമുദ്ദീന്‍ ‘ഔലിയ’യുടെയും ശവകുടീരങ്ങള്‍ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് സ്വൂഫിസം വേരുപിടിച്ചത്.
മുസ്‌ലിം സമൂഹത്തെ യഥാര്‍ഥ തൗഹീദില്‍ നിന്ന് അകറ്റുകയും ‘അനല്‍ഹഖ്'(ഞാന്‍ തന്നെയാണ് യാഥാര്‍ഥ്യം), വഹ്ദത്തുല്‍ വുജൂദ് (അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം) പോലുള്ള പുതിയ സങ്കല്‍പത്തിലേക്ക് അവരെ നയിക്കുകയും ചെയ്തതായി സ്വൂഫിസത്തെ അംഗീകരിക്കാത്തവര്‍ പറയുന്നു. പൊതുസമൂഹത്തില്‍ നിന്ന് പണ്ഡിതര്‍ പിന്‍വാങ്ങിയതിനാല്‍, മുസ്‌ലിംകളെ സാമ്പത്തികമായും സാമൂഹികമായും രാഷ്ട്രീയമായും പിന്നാക്കം വലിക്കാന്‍ സ്വൂഫിസം ഇടയാക്കി.
